Gedwongen krimp veestapel mogelijk nodig om stikstofdoel te halen

DEN HAAG – Een gedwongen krimp van de veestapel lijkt vooralsnog nodig om de stikstofuitstoot in 2035 voldoende te verminderen. Zonder aanvullende maatregelen blijft het kabinetsdoel van 42 procent minder ammoniakuitstoot door de landbouw buiten bereik, concludeert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) na een analyse van de stikstofplannen. Het aantal rechten om dieren te houden zou dan met 5 tot 10 procent moeten worden verminderd.

Het kabinet presenteerde in juni een omvangrijk maatregelenpakket om Nederland uit de stikstofcrisis te halen. Daarin staan onder meer uitstootdoelen per boer en zones rond natuurgebieden. Als die aanpak onvoldoende effect heeft, geldt een korting op de dierrechten in 2035 als uiterste middel.

Het PBL rekende de plannen door voor zover die voldoende waren uitgewerkt. Samen met bestaande maatregelen zouden ze de ammoniakuitstoot met ongeveer 40 procent verminderen ten opzichte van 2019. Daarmee blijft een tekort bestaan ten opzichte van het kabinetsdoel.

Dat gat kan mogelijk worden gedicht met aanvullende maatregelen, bijvoorbeeld bij het uitrijden van mest. Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) wil zulke maatregelen nemen, maar volgens het PBL zijn die voornemens nog te weinig concreet om in de berekeningen mee te nemen.

De berekening gaat er bovendien van uit dat alle aangekondigde maatregelen volledig worden uitgevoerd. Als dat niet lukt, wordt het tekort groter en kan ook een zwaardere krimp van de veestapel nodig zijn.

De doelstelling van 42 tot 46 procent minder stikstofuitstoot door de landbouw komt voort uit de stikstofcommissie van het kabinet-Schoof. Volgens het PBL is echter niet duidelijk op welke ecologische onderbouwing dat percentage is gebaseerd.

Het PBL is kritisch op het dwangmiddel dat het kabinet achter de hand houdt. Boeren kunnen hun individuele uitstootdoel halen en toch dieren moeten wegdoen als het landelijke doel niet wordt bereikt. Die onzekerheid kan hen ervan weerhouden te investeren in verduurzaming, waarschuwt het planbureau.

Volgens het PBL vragen de plannen „het uiterste” van zowel boeren als overheid. Boeren moeten fors investeren om hun doelen te halen, terwijl de overheid die doelen nog in wetgeving moet vastleggen. Ook moet het tempo van herstelmaatregelen in natuurgebieden volgens het planbureau „zeer fors omhoog”.

Minister Van Essen zegt dat alles erop is gericht een gedwongen krimp van de veestapel te voorkomen. Volgens hem kunnen de stikstofdoelen met het maatregelenpakket worden gehaald zonder een „generieke korting” op de rechten om dieren te houden.

Bron: Planbureau voor de Leefomgeving